Bouwkundige beschrijving van Vollersgracht 2/2a
Begin 1992 zijn de woningen Vollersgracht 2 t/m 10b op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst. De Monumentencommissie schrijft het volgende over Vollersgracht 2/2a:

Beschrijving van het pand
Woonhuis en garage met een bakstenen lijstgevel uit het midden van de negentiende eeuw. Op de begane grond bevinden zich een deurkozijn met paneeldeur en bovenlicht en een later verbrede dubbele deur met een halfrond bovenlicht.
De tweede bouwlaag bevat twee T-vensters. De gootlijst zet zich voort in het pand Vollersgracht 4/4a.
Dakkapel met dubbel openslaand vierruits raam en gedecoreerde omlijsting.
Het mansarde dak is gedekt met Oudhollandse pannen.

Waardering
De bouwmassa van dit pand is geheel in originele staat. De gevel is behoudens de verbrede garagedeur oorspronkelijk en evenwichtig van opbouw. De diamantkoppen boven de beide deuren en de vensters van de tweede bouwlaag hebben een toegevoegde waarde. Het pand voegt zich in de historische rooilijnen- en stratenpatroon. Het vormt met zijn omgeving een harmonisch en stedebouwkundig geheel.

De opmerking van Monumentenzorg over de rooilijnen is duidelijk een standaardzinnetje. Als men wat meer kennis van zaken had gehad, was het er niet ingekomen. Ook naar de datering is kennelijk maar een gooi gedaan en dan ook nog erg slordig. Zelfs zonder kennis van de archiefstukken valt makkelijk vast te stellen dat dit rijtje huizen uit de tweede helft van de negentiende eeuw moet zijn.
Toen ik het huis in 1978 kocht was er nog opvallend weinig aan geknutseld. De voordeur was afgetimmerd met hardboard. Bij nummer 4 moet dat ook het geval zijn geweest, maar de bewoners hadden het hardboard verwijderd en de deur weer min of meer terug gebracht in de oorspronkelijke staat. Ze hadden het geluk dat het ijzeren rooster nog aanwezig was. Bij mijn deur waren de sporen daarvan nog zichtbaar, maar het rooster zelf was verdwenen. Ik heb het gat opgevuld met een paneel. Aan de oude verf op de deur kon ik zien dat er boven het bovenste paneel een lijst had gezeten. De oorspronkelijke vorm en het profiel daarvan viel volledig af te lezen uit het patroon dat de lijst had achtergelaten. Met die gegevens heb ik een nieuwe lijst gemaakt.
De garagedeur is vermoedelijk in de jaren vijftig verbreed. Aan beide kanten is er een steenbreedte weggehaald. Oorspronkelijk was de deur even breed als het bovenlicht. In de dorpel zitten twee stukken hardsteen, die de plek van het vroegere kozijn markeren. Vanaf het midden van de stukken hardsteen moet een ijzeren boogje hebben gezeten dat van boven vast zat aan het kozijn. Zulke boogjes dienden om te voorkomen dat het kozijn werd beschadigd door karren die te dicht langs de kozijnstijlen werden gereden. De vorm van het bovenlicht is tamelijk opmerkelijk. Er zijn in Leiden veel werkplaatsjes of pakhuisjes met bovenwoning, maar het raam boven de deur is vrijwel altijd rechthoekig.
In 1978 zaten in het deurkozijn twee deuren en een smal middenstuk dat scharnierde op de linker deur. Dit moeten de oorspronkelijke deuren zijn geweest, aangevuld met een stuk om het ontstane gat te dichten.
In het raam van het bovenlicht heb ik sporen aangetroffen van glasroeden die de twee ramen vroeger in kleinere stukken hebben verdeeld.
Ik heb de onderlijst van het bovenlicht vervangen omdat het was doorgerot. Het ‘kalf’ (het horizontale deel van het kozijn tussen de deurgat en de raamopening) heb ik een beetje opgelapt omdat het eveneens was aangetast. Het geknutsel aan het kozijn is destijds erg onvakkundig uitgevoerd. Het kalf waterde af naar de verkeerde kant. Bij flinke regenbuien sloeg het water naar binnen. Het kalf is een beetje doorgezakt. Ik heb dit visueel gecorrigeerd door er iets voor te zetten.
De glasroeden van de schuiframen op de eerste verdieping waren verwijderd. Ik heb die later opnieuw aangebracht. In de dakkapel zat één raam, zonder roeden. Ik heb dat vervangen door twee raampjes met roeden omdat ik vermoedde dat dit de oorspronkelijke situatie was. Het lijstwerk van de dakkapel was aan het wegrotten, maar van het oorspronkelijke materiaal was nog voldoende aanwezig om het in oude staat te kunnen herstellen.
Het dak was oorspronkelijk bedekt met Oudhollandse pannen. Die verkeerden in 1978 in zeer slechte staat. Ik heb de dakbedekking laten vernieuwen in 1979. De huidige pannen zijn van het type ‘verbeterd Hollands’.
In de herfst van 1989 is de gevel opnieuw gevoegd. Dit was een gezamenlijk project met de eigenaren van de panden nummer 4, 6 en 8.